Ośrodek leczenia uzależnień w Gliwicach

FAQ – misja, zasady i proces terapeutyczny w naszym ośrodku

---

• Jakie są warunki przyjęcia do ośrodka?

  Podstawą do rozpoczęcia procesu kwalifikacji do ośrodka leczenia i terapii uzależnień na Śląsku są: 

  • wiek – od 15 do 21 lat,
  • rozpoznanie – uzależnienie od substancji psychoaktywnych (alkohol, narkotyki, leki – m.in. wg kodu ICD-10: F19.2),
  • zgoda na leczenie – dobrowolna deklaracja pacjenta, a w przypadku osób niepełnoletnich – również zgoda rodziców lub opiekunów prawnych,
  • konsultacja wstępna – umówiona pod numerem telefonu 32 286 06 23 (zalecany kontakt w godzinach pracy administracji: 8:00–15:00),
  • skierowanie: dokument wystawiony przez lekarza psychiatrę lub specjalistę terapii uzależnień ([ZOBACZ WZÓR]).

  Więcej informacji na temat procedur znajdziesz [TUTAJ].

• Leczenie w ośrodku trwa od 9 do 12 miesięcy dla niektórych to długo inni zastanawiają się, czy to wystarczy?

  „Każdy człowiek jest inny i każdy potrzebuje indywidualnie pomocy w zależności od tego, z jakim problemem do nas się zgłasza i jak głęboko ten problem sięga. Czasami wystarcza nawet mniej niż 9 miesięcy. Mamy takie przypadki, kiedy ktoś przerywa terapię po 6 miesiącach i później jakoś sobie w życiu radzi. Natomiast są też i takie sytuacje, kiedy ktoś kończy terapię i wymaga przekierowania na dalszą pogłębioną psychoterapię. Nie da się tak odpowiedzieć z góry, trzeba najpierw poznać osobę i w konkretnych przypadkach określać te potrzeby”. – Ewa Tkocz, Kierownik Ośrodka

• Na czym polega leczenie w ośrodku?

  Ośrodek oferuje dobrowolną formę pomocy i nie prowadzi terapii przymusowej. Program jest skierowany do młodych ludzi, którzy wykazują chęć zmiany swojego życia, choć na początku pracujemy głównie nad odbudowaniem ich wewnętrznej motywacji.

  „Jest to ośrodek dobrowolny, co go wyróżnia od ośrodków przymusowych, których obawia się młodzież czy rodzice. Tu nie zdarzają się akty przemocy pomiędzy rówieśnikami, albo jest to niezwykle rzadko. Tu nie ma jakiejś „fali”, o której mówili nam wychowankowie takich przymusowych ośrodków zamkniętych. Właśnie dlatego, że leczenie jest tutaj dobrowolne i wychowankowie traktują pobyt tutaj raczej jako swój wybór. Nie ma aktów przemocy, bo nikt tu nie musi się leczyć, ale może skorzystać z pomocy i dostosować się do zasad. Nie jesteśmy z założenia ich wrogami, tylko taką formą pomocy, a może i w niektórych przypadkach formą „mniejszego zła”. Po prostu opinie o ośrodkach wychowawczych czy poprawczych zamkniętych wśród młodzieży są bardzo złe, chociaż to nie znaczy, że we wszystkich przypadkach to jest prawda. Tak sobie przekazują, że tam jest dużo przemocy, że trzeba się wkupić w łaski grupy – u nas te elementy nie występują”. – Ewa Tkocz, Kierownik Ośrodka

• Jeśli okaże się, że któryś z wychowanków zachowuje się agresywnie, jakie kroki są podejmowane?

  „Są określone główne zasady; te podstawowe – za złamanie takich zasad ponosi się konsekwencje włącznie z wypisem karnym. Jest taka możliwość, że grupa terapeutyczna nie będzie się zgadzała na dalszy pobyt takiej osoby w ośrodku. Osoba będąca w terapii musi się czuć bezpiecznie i jeżeli jest w grupie osoba zagrażająca poczuciu bezpieczeństwa tej osobie, to zazwyczaj taka osoba musi być z ośrodka usunięta”. – Ewa Tkocz, Kierownik Ośrodka

• Leczenie w ośrodku jest podzielone na etapy – I, II, III, IV – czego może się spodziewać pacjent na poszczególnych etapach?

  Podział na etapy pozwala na stopniowe budowanie poczucia bezpieczeństwa i naukę odpowiedzialności.

  „Etapy są bardzo potrzebne z różnych względów. Przede wszystkim osoba, która przychodzi do ośrodka, musi się zgodzić na ograniczenie pewnych swoich praw ogólnoludzkich. Jest to wymagane po to, żeby stworzyć taki „namiot bezpieczeństwa” – odizolować przede wszystkim od środowiska związanego z narkotykami. Taka osoba na I etapie nie może samodzielnie opuszczać ośrodka, nie może używać telefonu komórkowego, nie jeździ do domu na przepustki. Pierwsza przepustka jest dopiero po 4. miesiącu pobytu w ośrodku. Nie korzysta też z Internetu, różnych komunikatorów społecznych, nie może się w ogóle kontaktować nawet telefonicznie z osobami, z którymi brała narkotyki. Jest zgoda na kontakt telefoniczny jedynie z najbliższą rodziną. To wszystko ma pomóc tej osobie, żeby trochę nabrać dystansu co do tego, co do tej pory się w jej życiu działo, odciąć się od tego, żeby z boku spojrzeć na to, jak to życie do tej pory wyglądało i co chciałaby zmienić w tym życiu. Później stopniowo, rzeczywiście na każdym etapie te przywileje się zwiększają i to oczywiście związane jest z gotowością tej osoby na podejmowanie odpowiedzialności w różnych sferach. Na drugim etapie jeździ się już na przepustki do domu. Na trzecim etapie wraca się już do telefonu, do komunikatorów społecznościowych – zazwyczaj są to osoby około 6-7 miesiąca w terapii, które już do pewnych wniosków doszły, pewne decyzje podjęły i wdrożyły zmiany w swoim życiu. Czyli świadomie zrezygnowały z kontaktu z osobami z problemu, wybrały drogę prowadzącą do zmiany dotychczasowego życia, nie chcą wracać do brania narkotyków. Te kontakty, które nawiązują poza ośrodkiem, to są takie kontakty sprzyjające trzeźwieniu”. – Ewa Tkocz, Kierownik Ośrodka

• Wycieczki, wyjazdy wakacyjne, aktywność sportowa czy wyjścia do kina – jaki jest cel tych działań?

  „Życie osoby, która do nas trafia, opiera się i przede wszystkim kręci wokół narkotyków. Te dzieciaki, jak już są dłużej związane z używkami, rezygnują ze swoich pasji i zainteresowań. Wszystko przestaje być ważne: szkoła, rodzina, najbliżsi. Później, żeby wypełnić tę pustkę pozostałą po tym, co do tej pory się działo w ich życiu, zaczynają szukać jakichś swoich zainteresowań już na etapie III i IV lub wracają do pasji, które mieli kiedyś, przed tym, jak zaczęli brać narkotyki. Czasami są to zupełnie nowe rzeczy – próbują różnych, a wycieczki, wyjazdy czy wspinaczka służą temu, aby każdy mógł odnaleźć coś dla siebie. Ma okazję tu spróbować. Temu służy również rozwój sfery duchowej – pielgrzymki czy rekolekcje w ośrodku. Wiele osób odnajduje się w takim życiu duchowym i jest to dużym wsparciem w utrzymywaniu decyzji podjętych w terapii”. – Ewa Tkocz, Kierownik Ośrodka

• Młodzież przebywająca w ośrodku ma również swoje obowiązki – na czym one polegają?

  „Bardzo ważnym elementem terapii są tak zwane funkcje w ośrodku. Polega to na tym, że pacjent otrzymuje zakres zadań i obowiązków na danej funkcji np. gospodarz domu, albo kierownik pracy, funkcja pracza. Przez miesiąc czasu podejmuje odpowiedzialność bycia tą osobą funkcyjną. To jest bardzo ważny element, bo jest to nauka dla nich, ćwiczenie wielu różnych sfer. Od odpowiedzialności przez systematyczność, po takie uczenie konsekwentnego działania, planowanego działania. Wszystko to z czym dana osoba, która boryka się z uzależnieniem ma problem. Generalnie branie narkotyków tak się odbija na zdrowiu psychicznym i fizycznym, że człowiek całkowicie się zwalnia z wszelkich obowiązków i odpowiedzialności, bo ten narkotyk wycisza mu całkowicie odczuwanie np. wyrzutów sumienia, jakiegoś poczucia winy. To między innymi dlatego się bierze narkotyki, żeby nie czuć tego całego dyskomfortu związanego z odpuszczaniem sobie w wielu dziedzinach życiowych. Powrót do tego poprzez pełnienie różnych ról i funkcji w społeczności to jest bardzo ważna nauka przywracania tych umiejętności, które z powodu zażywania narkotyków ta osoba utraciła. Jest to bardzo trudne w terapii np. zmierzenie się z funkcją pracza”. – Ewa Tkocz, Kierownik Ośrodka

• Jak wygląda współpraca z rodzicami, opiekunami, kiedy dziecko jest w ośrodku?

  Współpraca z najbliższymi jest ważnym elementem terapii i warunkiem koniecznym do osiągnięcia trwałych efektów. Choć zdarzają się sytuacje, w których rodzice biologiczni są niedostępni, to właśnie rodzina powinna stanowić naturalne wsparcie dla osoby przechodzącej przez proces leczenia. Naszym zadaniem jest aktywne zaangażowanie opiekunów w proces terapeutyczny, co znacząco ułatwia młodemu człowiekowi wprowadzanie trwałych zmian w życiu.

  Rodzice są włączani w działania ośrodka od samego początku. Mają możliwość odwiedzania młodzieży dwa razy w miesiącu. Ponadto w każdą czwartą niedzielę miesiąca organizujemy spotkania informacyjno-terapeutyczne. Podczas tych zebrań opiekunowie mogą dzielić się swoimi doświadczeniami i wspólnie omawiać wyzwania związane z uczestnictwem dziecka w ośrodku.

  Na późniejszych etapach leczenia, gdy pacjent podejmuje już w pełni świadomą decyzję o kontynuowaniu leczenia, oferujemy możliwość podjęcia profesjonalnej terapii rodzinnej na terenie naszego ośrodka. Sesje prowadzone są przez psychoterapeutkę systemową, Beatę Ornatowską.

  Jest to o tyle istotne, że uzależnienie nigdy nie dotyczy wyłącznie jednej osoby – jest to zaburzenie wpływające na życie wszystkich członków rodziny. Z tego powodu oferujemy pomoc bliskim pacjenta, wychodząc z założenia, że oni również potrzebują wsparcia w odnalezieniu się w nowej, trudnej rzeczywistości.

• Wpływ terapii własnej rodziców na proces trzeźwienia dziecka

  „Osoba uzależniona nie wymaga wsparcia na początku kiedy jest w problemie. To nie jest taki człowiek którego trzeba ubierać, myć i karmić bo jest biedny bo jest uzależniony tylko trzeba paradoksalnie postawić taką granicę że koniec, że nie będę cię karmić, nie będę cię ubierać i nie będę dbać o ciebie bo ty bierzesz narkotyki. Musisz najpierw przestać brać, my cię będziemy wspierać, ale ty też musisz podjąć jakąś walkę ze swoim z uzależnieniem. To jest bardzo ważne, żeby rodzice wiedzieli, że oni nie są w stanie tego zrobić za dziecko. Musi sam podjąć decyzję, że to tylko ono może w tym kierunku coś zrobić i cała ta pomoc jaką mogą mu dać polega na tym żeby zmotywować w jakikolwiek sposób do podjęcia decyzji – to nie ma być decyzja rodzica to ma być decyzja tego dziecka”. – Ewa Tkocz, Kierownik Ośrodka

• Rezygnacja z dobrowolnego leczenia a rola najbliższego otoczenia

  „To szeroki temat. Mogą mieć bardzo duży wpływ. Pierwszymi osobami, które decydują o tym, że ktoś zgłasza się na terapię, jest środowisko naturalne dziecka, które bierze narkotyki, czyli przede wszystkim rodzina, ale też szkoła, nauczyciele i rówieśnicy. Wiadomo, że te środowiska mogą w różny sposób oddziaływać na tę osobę: mogą podtrzymywać nałóg albo mogą podejmować takie działania, które pomogą rozwiązać problemy. Postawa rodziców i szkoły jest bardzo istotna. Dobrze, gdy jest konsekwentna, wymagająca, ale i prosta oraz jasna w przekazie; kiedy ta granica jest postawiona zarówno przez rodzinę, jak i przez szkołę, a dziecku stawia się wymaganie, żeby coś zmieniło.

  Natomiast czasami zdarza się, że nie ma tej jasnej postawy i granicy. W związku z tym, że dziecko bierze, wewnątrz rodziny zachodzą różne procesy i nie zawsze jest to postawa wspierająca zmianę. Czasami rodzice, bardziej lub mniej świadomie, wybierają trwanie w tym zaburzeniu, ponieważ pełni ono jakąś rolę i funkcję w rodzinie. Aby do tego dojść, potrzeba wglądu, a to zazwyczaj dzieje się na terapii rodzinnej. Rodzice mogą wyciągnąć wnioski, że pewne ich działania – paradoksalnie – służyły temu, by podtrzymać branie narkotyków, a nie je przerwać. Wiadomo, że rodzice chcą jak najlepiej dla swojego dziecka, ale w praktyce bywa różnie. Dlatego ta postawa musi być przede wszystkim zdecydowana i jasna. Muszą pojawić się konkretne granice, wymagania, wyraźna niezgoda na prowadzenie takiego trybu życia przez dziecko oraz wynikające z tego konsekwencje. Młody człowiek czasem obiecuje, że już nie będzie, że to ostatni raz. Przekonuje, że te narkotyki to „super sprawa” – są nawet dzieciaki, które proponują rodzicom, żeby sami spróbowali, mówiąc np.: „Mamo, będziesz wtedy spokojniejsza i wyluzowana”. To są absurdy, ale rodzice zgłaszają nam, że dzieci potrafią posunąć się do takich kroków w obronie swojego nałogu.

  Zaleca się rodzicom spisanie kontraktu, jeżeli dziecko obiecuje, że już nie będzie brało narkotyków. Można to zrobić także w poradniach, aby porozumieć się z dzieckiem. Zapraszamy do naszej placówki, by spisać taki dokument w obecności terapeuty. Polega to na jasnym ustaleniu, na co się umawiamy: jeżeli dziecko nie dotrzyma warunków, konsekwencją będzie pobyt w ośrodku i podjęcie terapii. Każdy pomysł i każda droga, która ma pomóc dziecku zaprzestać brania narkotyków, jest moim zdaniem dobra. Najważniejsze to jasno określone oczekiwania i postawienie granicy”. – Ewa Tkocz, Kierownik Ośrodka

• Czym jest mądre wsparcie, a czym wyręczanie dziecka w nałogu?

  „Tak mamy głęboko w naszej kulturze zakodowane, że wspieranie kojarzy się głównie z dobrym słowem, ale nie zawsze musi ono być realną pomocą dla dziecka. Czasami jasne postawienie granicy, twardego wymagania, a nawet podniesienie głosu, nałożenie zakazu czy wyciągnięcie konsekwencji jest bardzo pożądane. Osoba uzależniona nie wymaga wsparcia w tradycyjnym rozumieniu na początku, kiedy tkwi w problemie. To nie jest człowiek, którego trzeba ubierać, myć i karmić, bo jest „biedny” z powodu nałogu. Trzeba mu paradoksalnie postawić granicę: nie będę cię karmić, nie będę cię ubierać i nie będę o ciebie dbać, dopóki bierzesz narkotyki. Musisz najpierw przestać brać; my cię będziemy wspierać, ale ty też musisz podjąć walkę ze swoim uzależnieniem. To bardzo ważne, żeby rodzice wiedzieli, że nie są w stanie zrobić tego za dziecko. Ono samo musi podjąć decyzję – cała pomoc, jaką mogą mu dać bliscy, polega na zmotywowaniu go w jakikolwiek sposób do jej podjęcia. To nie ma być decyzja rodzica, to ma być decyzja dziecka”. – Ewa Tkocz, Kierownik Ośrodka

• Perspektywa pacjenta – co pomaga, a co hamuje proces leczenia?

  „Refleksja u pacjenta przychodzi niestety dopiero po paru miesiącach terapii. Dziecko, które trafia do ośrodka, czuje się niejako „zmuszone” przez rodzinę do leczenia. Zazwyczaj trwa w buncie, uważając, że wszystko dzieje się przez rodziców. Nie widzi w tej sytuacji niczego dobrego. Rodzice są dla niego na początku przeciwnikami, którzy chcą mu zabrać coś bardzo ważnego, czyli narkotyki – tak to widzi. Wrogiem numer jeden jest rodzic, szkoła, sądy; to są ludzie, z którymi według pacjenta nie warto w ogóle rozmawiać.

  Dopiero z czasem, kiedy pracuje się nad motywacją i wdrażaniem zmiany, pacjent „otwiera oczy”. Po kilku miesiącach przyznaje, że działania rodziców, które wcześniej oceniał jako negatywne i wrogie, były bardzo pomocne i właściwie uratowały mu życie. Wtedy pojawia się wdzięczność. Około trzeciego lub czwartego miesiąca dochodzi do głosu poczucie winy – świadomość tego, ile złego wyrządziło się bliskim. Nie każdy jest w stanie od razu sobie z tym poradzić. Na początku pacjenci przychodzą niemal pozbawieni uczuć. Narkotyk sprawia, że emocje są całkowicie uśpione – po prostu ich nie ma”. – Ewa Tkocz, Kierownik Ośrodka

• Pułapka rekompensowania dziecku trudów terapii

  „Czasem rodzice mają ogromne poczucie winy i chcą swoim dzieciom zrekompensować pobyt w ośrodku, kupując im słodycze czy markowe ubrania. To jest właśnie działanie, które podtrzymuje nałóg, ponieważ daje młodzieży sygnał, że nic się nie stało – że wszystko jest tak, jak było, a rodzice kochają i dbają o nich w ten sam sposób. Granica musi być jasna, a zaufanie odbudowywane stopniowo. Jeśli powrót do domu na przepustkę jest nagły, a rodzice mówią: „Dobrze, podjąłeś terapię, więc teraz wszystko wraca do normy i znowu jesteśmy kochającą się rodziną”, to dla dziecka sygnał, że może wrócić do brania, bo sytuacja została „wymazana”.

  Trzeba brać pod uwagę, że to długi proces zdrowienia. Podjęcie terapii to dopiero początek bardzo trudnej drogi. Wspieranie przez rodziców jest kluczowe, ale nie może polegać na zapominaniu o wszystkim i nagłym zaczynaniu „nowego życia”. Obecność jest potrzebna, ale musi to być obecność, która wyjaśnia, co się stało w rodzinie. Temu służą rozmowy, wspólne szukanie popełnionych błędów czy tego, co zostało przeoczone. Temu służą spotkania z terapeutą i terapia rodzinna”. – Ewa Tkocz, Kierownik Ośrodka.

Pokaż więcej